Stap 4:Grafieken en dashboards

Maak interactieve dashboards en visualisaties

Gebruikers

BI specialist

Beheer

Inleiding

In DataOwn gebruiken we Lightdash voor het maken van grafieken en dashboards. Als gebruiker werk je binnen één Lightdash-project dat speciaal voor jouw organisatie is ingericht. De datamodellen met de juiste measures (metrieken) en dimensions (dimensies) zet jij of zetten je collega's op, zoals beschreven in het hoofdstuk "modellen maken". Een onvolkomenheid is dat je op dit moment eenmalig in Lightdash ingelogd moet zijn en daarna "DBT run" moet doen om de modellen te zien.

Je kunt charts (grafieken en tabellen) opslaan binnen een "space" of (alleen) binnen een dashboard. Die eerste kunnen eindgebruikers direct zien en kun je ook gebruiken binnen meerdere dashboards. Het kan echter snel onoverzichtelijk worden, dus we raden aan om grafieken en tabellen standaard binnen een dashboard te maken en ook vanuit een dashboard te werken. Dat betekent dat je eerst je dashboard aanmaakt en vervolgens via 'Add tile' / 'New chart' de benodigde grafieken en tabellen maakt.

Voor een uitgebreide introductie tot Lightdash kun je de officiële documentatie raadplegen: Lightdash: Learning to explore data

Een dashboard maken: stap voor stap

  1. Nieuw dashboard aanmaken - Klik in de navigatiebalk bovenaan op 'New' en selecteer 'Dashboard'. Geef je dashboard een naam en eventueel een beschrijving, en klik op 'Create'. Je wordt automatisch doorgestuurd naar je lege dashboard.

  2. Tiles toevoegen - Klik op de grote 'Add tile' knop in het midden van je dashboard. Je hebt twee opties:

    • 'New chart' - Maak een nieuwe grafiek exclusief voor dit dashboard
    • 'Saved chart' - Voeg een eerder opgeslagen grafiek toe (deze kan hergebruikt worden in meerdere dashboards)

  3. Tiles positioneren en vergroten/verkleinen - Sleep tiles naar de gewenste positie door ze vast te pakken. Versleep de hoeken of randen om tiles groter of kleiner te maken. Lightdash gebruikt een grid-systeem dat automatisch andere tiles verschuift.

  4. Markdown of andere content toevoegen (optioneel) - Klik op 'Add tile' en kies 'Markdown' om tekst, koppen of uitleg toe te voegen aan je dashboard. Dit is handig voor context of instructies. Ook heb je de mogelijkheid om meerdere tabbladen te maken. Je kunt ook Loom-video-tiles toevoegen: dit is een nog krachtigere methode om instructies te geven, maar Loom is wel een Amerikaans bedrijf.

  5. Dashboard-brede filters toevoegen - Klik op 'Add filter' bovenaan het dashboard, selecteer het veld waarop je wilt filteren (bijv. datum of regio) en kies het filtertype (dropdown, datepicker, etc.). Gebruikers zien de filters bovenaan het dashboard en kunnen deze aanpassen zonder het dashboard te bewerken.

  6. Dashboard opslaan - Klik rechtsboven op 'Save dashboard' om je wijzigingen op te slaan. Het dashboard is nu beschikbaar voor je team.

Let op het verschil tussen de bewerkmodus en de weergavemodus. In de bewerkmodus kun je bijvoorbeeld geen filters toepassen.

Tips voor een goed dashboard

Gebruik tabbladen

Voor grote dashboards kun je tabs gebruiken om content te organiseren. Klik tijdens het bewerken op Add tile en dan '+ Add tab' bovenaan. Geef elke tab een naam (bijv. 'Overzicht', 'Details', 'Trends'). Sleep tiles naar de gewenste tab.

Minder is meer

Probeer niet alles toe te voegen aan een dashboard, het is belangrijker dat dashboards er overzichtelijk en mooi uitzien. Als dataspecialist of dashboard-ontwerper kun je meestal meer drukte aan dan de (andere) eindgebruikers.

Lijn tiles uit en zorg voor witruimte

Zorg dat tiles horizontaal en verticaal precies zijn uitgelijnd. Zorg ook voor witte ruimte rond en tussen de tiles. Dit zorgt voor veel rust voor het oog.

Start met belangrijkste indicatoren, met normen

Op het eerste tabblad bovenin horen de belangrijkste indicatoren (KPI's). Ook hierin herken je aan beperking de ware meester: het is moeilijk te sturen op meer dan 8 KPI's. Deze 4-8 KPI's kunnen worden uitgewerkt in andere tabbladen, bijvoorbeeld een tabblad per KPI.

Test met eindgebruikers

Vraag feedback voor je het dashboard definitief maakt. Doe dit bij voorkeur niet alleen met degene die door de afdeling naar voren wordt geschoven en vaak het meest bèta is. Test ook eens met de wellicht wat meer alfa's in de rest van de afdeling.

Een grafiek maken: stap voor stap

Het maken van een grafiek in Lightdash is eenvoudig. Volg deze stappen:

  1. Open een tabel - Ga naar het hoofdmenu en selecteer een tabel (Explore) uit de lijst. Deze tabellen bevatten de data waarop je kunt rapporteren.

  2. Selecteer je metrieken - Aan de linkerkant zie je een lijst met indicatoren (Metrics) en dimensies (Dimensions). Klik de indicatoren en dimensies aan die je wil tonen.

  3. Voeg filters toe (optioneel) - Klik op het filter-icoontje om alleen specifieke data te tonen, bijvoorbeeld alleen data van 2024 of een bepaalde regio.

  4. Run de query - Klik op run query om de voorlopige gegevens te zien en check

  5. Kies je visualisatie - Rechtsboven in de chart-sectie zie je Configure. Klik hierop om te kiezen uit staafdiagrammen, lijngrafieken, taartdiagrammen, tabellen, etc. Ook kun je hier andere zaken aanpassen, zoals kleuren en as-titels.

Zodra je tevreden bent met je grafiek, klik je rechtsboven op de 'Save chart'-knop. Geef je grafiek een duidelijke naam. Kies dan of je deze aan een (bestaand) dashboard wilt toevoegen, of in welke map (Space) je deze wilt opslaan. Deze opgeslagen grafieken kun je later hergebruiken in dashboards en ze zijn ook zichtbaar voor eindgebruikers. In de kleine variant dienen deze Spaces alleen voor eigen overzicht; bij andere varianten van DataOwn kunnen rechten per Space worden uitgedeeld.

Tips voor grafieken

Aangepaste sortering

In Lightdash is het niet mogelijk om een kolom een aangepaste sortering te geven. Wel kun je zorgen dat je model twee dimensies heeft, beide in je dataset gebruiken en sorteren op degene die je niet weergeeft. Bijvoorbeeld: als je de maanden als "jan" t/m "dec" hebt, maak je een tweede dimensie met 1 t/m 12. Je voegt beide aan je dataset toe, sorteert op de 1 t/m 12 en geeft in de grafiek jan t/m dec weer.

Belangrijke knoppen en UI-elementen

Tijdens het werken met grafieken zijn dit de belangrijkste knoppen:

  • 'Run query' - Linksboven, om je selectie uit te voeren en resultaten te zien
  • 'Save chart' - Rechtsboven, om je grafiek op te slaan
  • 'Configure' (binnen tab chart) - Rechtsboven bij de configuratie, om je visualisatietype te wijzigen
  • Filter-icoon - In de dimensie lijst, om filters toe te voegen
  • '...'-menu - Bij elke grafiek, voor extra opties zoals exporteren of dupliceren

Filters zijn eenvoudig toe te voegen: klik op het filter-icoontje (trechtervorm) bij een dimensie in de linker zijbalk. Je kunt dan kiezen uit verschillende filter-opties zoals 'gelijk aan', 'bevat', 'tussen', etc. Filters werken direct en zijn zichtbaar bovenaan je resultaten.

Beschikbare visualisatietypes

Via de chart-selector rechtsboven kun je kiezen uit 10 verschillende visualisatietypes:

  • Staafdiagrammen (Bar/Column) - meestal de beste keuze voor het vergelijken van categorieën
  • Lijngrafieken (Line) - de eerste keuze voor trends over tijd
  • Tabellen (Table) - voor gedetailleerde data-overzichten
  • KPI-tegels (Big Number) - voor het prominent tonen van één belangrijke waarde
  • Gauge - voor het prominent tonen van één percentage

Experimenteer gerust met verschillende visualisaties - Lightdash past de configuratie automatisch aan en je ziet direct het resultaat.

Naast de standaard charttypen biedt Lightdash ook de mogelijkheid om custom charts te maken met behulp van Vega-Lite. Dit opent een wereld aan mogelijkheden aan grafiektypen, en ook volledige controle op hoe het eruit ziet. Wel zijn er enkele beperkingen ten opzichte van standaard charts:

  • Drill-down functionaliteit is niet beschikbaar
  • Je kunt niet doorklikken naar onderliggende data
  • Cross-filtering tussen dashboard tiles wordt niet ondersteund

Voor voorbeelden van custom charts en configuraties, zie: Lightdash: Custom Charts Examples

Generatieve AI-tools zoals Mistral AI zijn zeer geschikt om te helpen bij het maken en aanpassen van Vega-Lite configuraties. Let dan wel op met welke informatie je aan het model geeft.

Dashboard gebruiken als eindgebruiker

Als gebruiker van een dashboard (zonder bewerk-rechten) kun je:

  • Filters gebruiken - Pas filters bovenaan aan om andere data te bekijken
  • Exporteren - Klik op het menu (drie puntjes) bij een grafiek om te exporteren
  • Verversen - Klik op de ververs-knop rechtsboven voor de laatste data. Dit heeft natuurlijk alleen zin als de data ook ververst is.
  • Delen - Kopieer de URL om het dashboard met collega's te delen

Je kunt filters aanpassen zonder het dashboard zelf te wijzigen - ideaal voor verkenning!

Dashboard delen

Een dashboard delen is simpel: kopieer de URL uit je browser of klik op de 🔗 knop rechtsboven in het dashboard. Iedereen in je organisatie met toegang tot het Lightdash project kan de link openen.

In DataOwn werkt elk team binnen één Lightdash-project. In de kleine versie zijn alle opgeslagen dashboards en grafieken beschikbaar voor collega's met toegang tot DataOwn.